Hasan Meral

Aklıma Gelmişken

2020’de Okuduğum 20 Harika Kitap

2020 tüm dünya için aykırı bir yıl oldu… Pandemi, birinci dalga, ikinci dalga, sokağa çıkma yasakları, evden çalışma derken, nasıl geçtiğini anlayamadığımız ancak kolay kolay da unutamayacağımız günleri yaşadık.

Pandemi döneminin belki de tek olumlu tarafı; bu süreçte ben de çoğu insan gibi daha fazla kitap okuma fırsatı buldum. Yeni yılı karşılamaya hazırlandığımız bu günlerde, 2020 yılında okuduğum kitaplar arasından en beğendiğim 20 tanesini sizlerle paylaşmak istedim. Keyifli okumalar!

Devamını oku

Deney

II. Dünya Savaşı sırasında milyonlarca Yahudi’yi katleden Nazi askerleri birer cani miydi yoksa sadece emirleri mi yerine getiren sıradan insanlar mı? Tarihten öğrendiğimiz kadarıyla toplumun Din, Devlet, Ordu gibi bir otoriteye itaat etmesi çoğu zaman asgari bir düzen sağlasa da bazen de büyük insanlık dramlarının yaşanmasına neden olabiliyor. Peki insanın iradesi nerede başlar nerede biter? İtaatin sınırlarını kim belirliyor? Otorite altında işlenen suçlardan kim sorumludur?

Tüm bunlar üzerinde saatlerce konuşulabilecek sorular ancak itaat konusunda hepimizin mutabık olduğu gerçek varsa o da şu ki; bir otoriteye itaat etmek veya bir otoritenin buyruğu ile hareket etmek, ilgili eyleme dair sorumluluk duygumuzu azaltıyor. Peki, otoriteye itaat etmek normalde yapmak istemeyeceğimiz davranışlarda bulunmamıza neden olabilir mi? Nazi askerlerini kana susamış canavarlar olarak kabul etmek hepimizi rahatlatacak olsa da, işledikleri toplu katliamın arkasında hangi itaat mekanizmasının yattığını anlamak biraz düşündürücü olabilir.

Devamını oku

İlk 90 Gün

İş değiştirmek kimi zaman zorlayıcı olabiliyor, özellikle mevcut iş yerinizde kendinize bir konfor alanı yaratmışsanız. Diğer yandan içinde bulunduğunuz konfor alanından uzun süre çıkmazsanız, yetenekleriniz körelebilir ya da mesleki tatmin duygunuzun kaydolduğunu hissedebilirsiniz. Esasen iş dünyasında belirli aralıklarla yeni meydan okumalara atılmak hem yetkinliklerinizin formda kalmasını hem de kariyerinizin daha hızlı ilerlemesini sağlayabilir.

Yeni işteki ilk ayların oldukça önemli olduğunu hepimiz biliyoruz, deneme süresi diye bir dönem var sonuçta. Üzerinde yeterince düşünmediğimiz ise yeni iş yerine kendimizi nasıl daha başarılı şekilde entegre edeceğimiz. Kendimizi nasıl daha iyi tanıtabiliriz? Öğrenme hızımızı nasıl artırabiliriz? Önemli erken başarıları nasıl elde edebiliriz? Tüm bu sorular ve çok daha fazlasının cevabı, Michael Watkins yazdığı İlk 90 Gün isimli kitapta yer alıyor. Watkins hepimizin bildiğini sandığı ama üzerinde yeterince düşünmediği konuları, 90 günlük bir plan çerçevesinde okuyucuya aktarıyor. Yeni bir işe başladığım dönemde okuduğum bu kitap benim için oldukça iyi bir planlayıcı ve hatırlatıcı oldu.

Devamını oku

Aklını En Doğru Şekilde Kullan

Zeki ama çalışmıyor! Zekaya gereğinden fazla anlam yükleyen bir toplumda başarısızlıkları örtmek için kullandığımız bir avuntu cümlesi. Peki doğuştan gelen zekamız başarımızı ne kadar etkiliyor? Esasen hepimiz ortalama zekalara sahip insanlarız, başarı ya da başarısızlıklarımızı belirleyen ise düşünce tarzımız. Akıllı görünmek için mi yoksa öğrenmek için mi okuyorsunuz? Zorluklar karşısında çabucak pes mi ediyorsunuz yoksa mücadele mi ediyorsunuz? Başkalarının başarısından rahatsız mı oluyorsunuz yoksa ilham mı alıyorsunuz?

Psikolog Dr. Carol S. Dweck, uzun yıllar süren araştırmalarına dayanarak insanların sahip oldukları zihniyetin, hayatlarındaki başarılarının önemli bir belirleyicisi olduğunu savunuyor. Yazara göre sabit fikirli insanlar hayatta daha az ilerleme kaydederken, gelişim zihniyetinde olanlar çok daha büyük ilerleme kaydedebiliyorlar. Aklını En Doğru Şekilde Kullan, zihniyetimizi değiştirerek işte, okulda ya da sosyal hayatta nasıl daha başarılı olabileceğimize dair önemli tavsiyelerde bulunuyor.

Devamını oku

Sıfırdan Bire

Bir çok beyaz yakalının hayalidir bir start-up kurmak. Kurumsal hayatın cenderesinden kurtulup kendi işini kurunca her şeyin toz pembe olacağı düşünülür. Oysa yeni girişimlerin %90’a yakını henüz ilk yılını tamamlayamadan start-up mezarlığına gömülür.

Bu durumun belki onlarca nedeni var ama Sıfırdan Bire kitabı spesifik bir noktaya odaklanmış; özgün olmamak. PayPal’ın kurucularından ve Facebook’un yatırımcılarından biri olan Peter Thiel, yeni bir şey yapmaktansa var olanı kopyalamanın her zaman daha kolay olduğunu ancak bu yöntemle hiçbir zaman köklü bir başarı elde edilemeyeceğini savunuyor. Kitapta yeni girişimler için eşsiz bir değer önerisi yaratma konusunda önemli tavsiyeler sunuluyor. Mevcutta bir girişiminiz varsa ya da ileride kurmayı planlıyorsanız, sizi rakiplerinizden farklı kılan şeyi keşfetmeniz için bu kitabı okumanızı tavsiye ederim.

Devamını oku

Başına Buyruk Beyin

Beynimizin ne denli muazzam bir organ olduğuna dair çok şey duymuşsunuzdur. Yüzbinlerce hücrenin son derece karmaşık şekilde bir araya gelerek bize düşünme, hatırlama, algılama ve daha bir çok yetenek kazandırdığını da. Büyük ihtimalle daha az duyduğunuz şey ise beynimizin bizi nasıl yanlış yönlendirdiğidir.

Gerçekten de beynimiz başarabildiği onlarca karmaşık görevin yanında, çok basit hatalar yapabilen ve kimi zaman bizi hatalı yönlendiren bir organ. Önyargılarımız, yanlış hatırladığımız olaylar, takıntı derecesindeki alışkanlıklarımız ve çok daha fazlası beynimizin bu hatalarına örnek gösterilebilir. Psikoloji alanında doktora sahibi Cordelina Fine, Başına Buyruk Beyin isimli kitabında, beynimizin yaptığı bu hataları sebepleriyle birlikte açıklıyor ve ekliyor, beyninize çok da güvenmeyin! Kitapta Kibirli Beyin, Duygusal Beyin, Ahlaksız Beyin, Aldatıcı Beyin, Dik Kafalı Beyin, Ketum Beyin, Zayıf İradeli Beyin, Tutucu Beyin ve Savunmasız Beyin olmak üzere 9 başlık bulunuyor. Okurken çok keyif alacağınız, kendinizi ve çevrenizi çok daha iyi anlamanızı sağlayacak bir kitap.

Devamını oku

Hayvansal Güdüler

Ekonominin rakamlara, varsayımlara ve istatistiklere dayalı bir bilim dalı olduğu düşünülür. Oysa genel kanının aksine ekonomi son derece sosyal bir bilim dalıdır ve temelinde insanların duygu ve düşünceleri yer alır. Öyleyse ekonomiyi anlamak için öncelikle insanı anlamak gerekir. İnsanı anlamadan yapılan ekonomik yorumlar çarpık, yüzeysel ve gerçeklikten uzak olacaktır.

Hayvansal Güdüler kitabı ekonominin temeli olan insanı anlama yolunda bize çok değerli içgörüler sunuyor. Nobel Ekonomi Ödülü sahibi iki ekonomist Robert J. Shiller ve George A. Akerlof tarafından yazılan bu kitap, özellikle 2008 küresel mali krizini sonrasında serbest piyasa ekonomisine karşı artan eleştirilerden bir demet sunuyor. Kitabın temel savı insanların tüketim psikolojilerini ve içgüdülerini dikkate almadan sürdürülen bir ekonomi yönetiminin nihayetinde büyük krizlerle sonuçlanacağı. Davranışsal ekonomi alanında yayınlanan diğer kitapların aksine Hayvansal Güdüler konuyu makro ekonomik düzeyde ele alıyor. Bu açıdan değerlendirildiğinde oldukça özgün ve değerli olan bu kitabın, ekonomi alanına ilgi duyan herkesin kütüphanesinde bulunması gerekir diye düşünüyorum.

Devamını oku

Tamamen Duygusal

Para harcamak çoğu zaman hatalı kararlar verdiğimiz bir konu. Ve dahası çoğu zaman bu hataları bilerek ve isteyerek yapıyoruz. Nakit olarak satın aldığımız şeylerde tutumlu davranırken, kredi kartı ile yaptığımız alışverişlerde çok daha eli bol olabiliyoruz, hele de taksitliyse. Ya da 1 TL’lik suya markette 1,5 TL ödemek bizi sinirlendirirken, plajda 10 TL ödemek normal gelebiliyor.

Dan Ariely ve Jeff Kreisler, Tamamen Duygusal isimli kitaplarında insanların para konusunda yaptığı en yaygın hataları ve bunların altında yatan nedenleri incelemişler. Para konusunda yapılmış çeşitli davranışsal ekonomi araştırmalarını kaynak alan kitapta, ödeme yapmanın acısından zihinsel muhasebeye kadar bir çok alt başlıkta açıklamalar yer alıyor. Kitap davranışsal ekonomi literatürüne yeni bir teori kazandırmasa da, mevcutta para üzerine yapılmış çalışmaları bir başlık altında toplaması açısından değerli.

Devamını oku

Süpertahmin

Tahmin yeteneğinize ne kadar güveniyorsunuz? Eğer bu konuda ortalamaya yakın bir kabiliyetiniz varsa son derece kötü bir tahmincisiniz diyebiliriz. Ne yazık ki insanlar geleceğe dair kötü tahminler yapma eğilimindedir, hatta çoğu zaman belirli bir alanda uzman olanlar bile rastgele seçimlerden daha başarılı tahminler yapamazlar. Elbette bu durumun bazı istisnaları var, bazı insanlar şaşırtıcı derecede isabetli tahminler yapabiliyor.

Süpertahmin kitabının yazarları Philip E. Tetlock ve Dan Gardner neden bazı insanların diğerlerinden daha isabetli tahminler yapabildiğini ve bunu nasıl başarabildiklerini incelemiş. Kitabın enteresan tarafı süper tahminlerde bulunan bu insanların beklenenin aksine istatistikçiler ya da doktoralı süper zekalar olmamaları. Bu süper tahminci insanlar geçmişlerinde benzer işler yapmamış, tesisatçı, dansçı, film yapımcısı gibi konuyla oldukça alakasız insanlardan oluşuyor. Bu durum da isabetli tahminlerde bulunmanın formalize edilebilecek ve geliştirilebilecek bir yetenek olduğu konusunda bize umut veriyor.

Devamını oku

Anların Gücü

Hepimizin hayat boyu unutamadığı anlar olmuştur. Belki bir başarı, belki bir deneyim ya da bir sohbet. Peki tüm bu unutulmaz anların ortak noktaları olabilir mi? Ve dahası bu ortak noktalardan yola çıkılarak unutulmaz anlar tasarlanabilir mi?

Daha önce Switch / Değiştir isimli kitaplarını incelediğimiz iki kardeş Chip Heath ve Dan Heath, yine oldukça özgün bir konuda başarılı bir kitaba imza atmışlar. Bu sefer hepimizi etkileyen o büyüleyici deneyimlerin nasıl gerçekleştiğini araştırıyorlar.

Devamını oku

« Older posts

© 2021 Hasan Meral

Theme by Anders NorenUp ↑